Antroposofie

Uit Psiram
Ga naar: navigatie, zoeken

De Antroposofie (van Grieks wijsheid van de mens) is een theosofisch geïnspireerde nieuw-gnostische-esoterische wereldbeschouwing van Europeaanse aard. Gesticht van de Oostenrijker Rudolf Steiner (1861–1925) vinden zich in deze pseudowetenschap met een religieus karakter christelijke als ook elementen van de rozenkruisers. Steiner noemde zich zelf ‘mensheidsleider’ en wordt tot heden met de antroposofische beweging in verbinding gebracht. De antroposofische leer wordt van hun vertegenwoordigers als "alfawetenschap " ingeschaald en tegen de wetenschappelijke alfawetenschappen afgezet. Steiner gebruikte het begrip antroposofie het eerste keer 1902 tijdens zijn werk voor de ‘Theosofische Gesellschaft’ (1902-1913). Het begrip antroposofie was al in het 16. eeuw in gebruik[1] en als wetenschap van het goede genoemd. Hedendaags stuurt de 'antroposofische gezelschap' de belangen van de antroposofie. Een van de belangrijkste en best geetableerde en esoterische groepen van het Duitstalige gebied. Zij zijn in bezit van uitgebreide economische berijfen (Wala, Weleda, Demeter, eigen banken, financieringsmaatschappijen, film en televisieproducties, ziekenhuizen, studiecentra en privé hogescholen. Verder meerdere boek en tijdschriften uitgeverijen. Mede gefinancierd word de antroposofische gezelschap uit de economie, subsidies van de overheid, giften en schenkingen. In Duitsland ligt de ledenaantal bij krap 30.000 , in Nederland bij rond 4300 (2008)[2]

Antroposofie als esoterische leer

De relatie tot esoterie wordt duidelijk uit de uitingen van Steiner die de antroposofie een "geheimwetenschap" en de "opleidingsweg" een "stapsgewijze initiatie" noemde. Met de antroposofie zou de ingewijde toegang tot een hogere erkentenis van een boven zintuiglijke wereldbeschouwing mogelijk zijn. Noodzakelijk daarvoor is een speciale onderwijzing over de openbaringen Steiners.

Antroposofische credo

Naar Steiners "erkentenis" heeft een mens niet alleen een fysisch lichaam, maar nog drie verdere (aurische) lijven, die, zoals bij een Russische pop of uienschillen, hiërarchisch in elkaar geschoven zijn. Alle zeven jaar zouden verdere, hogere lijven bereikt worden. Het "ether-lijf" ontstaat met zeven jaar en representeert het plantenrijk en daarmee de levens- en groeikracht in het organisme. Op 14 jarige leeftijd zoude zich het "astraal-lijf" baren, deze representeert het dierenrijk en daarmee de "instinkt-krachten". Met 21 zou het "ik-lijf" bij komen, die de mentale wezenskern van de mens en de drie andere lijven in zich dragen zou, van wedergeboorte tot wedergeboorte. O-Ton Steiner: Dit "ik-lijf" is drager van de hogere mensen ziel. Door hem is de mens de kroon van de schepping op aarde. Maar het "ik" is in de tegenwoordige mens geenszins een eenvoudige wezenheid. Men kan de natuur ervan herkennen, als men mensen van verschillende ontwikkelingsstadia met elkaar vergelijkt. Met blik op de onbeschaafde wilde en de Europese doorsnee mens […]. Zij allen hebben de talenten, zich zelf "ik" te noemen, het "ik-lijf" is bij allen aanwezig. Maar de onbeschaafde wilde volgt zijn gedrevenheden, zijn instincten en lusten met deze "ik", haast als een dier. De hoger ontwikkelde zegt tegen bepaalde genegenheden en lusten: deze mag je niet volgen, andere beteugelt hij en onderdrukt ze […][3]. Ook naar de geboorte van het "ik-lijf" gaat, naar antroposofisch credo de menselijke ontwikkeling in "levensjaarzevenden" voort. Een storing in de uitgewogen balans van de lijven, respectievelijk zielen – bijzonder voor inzetten in een nieuw ‘jaarzevend’ komt het regelmatig tot ingrijpende crisissen – heet ziekten in antroposofische zin, die met de eigen antroposofische geneeskunde behandelt worden.

Voor antroposofen is de reïncarnatie gedachte dus mentale realiteit. In Steiners "geestelijke wereld" absolveren mensen "weerkerende aardelevens". In elk van deze levens moet als karma en rekening uit het, telkens vooruitgegaan leven, betaald worden en kunnen aan de andere kant pluspunten voor het volgende leven verzamelt worden. Pluspunten verzamelt de antroposoof, door zijn leven, denken, handelen en voelen van de antroposofische "wijsheid" te laten leiden.

Engelen en aartsengelen tegen lucifer en ahriman

Engelen en aartsengelen spelen precies zo een centrale rol in het antroposofische zelfbesef als hun tegenspelers lucifer en ahriman. Steiners schriften zijn doortrokken van angeloi, archangeloi, exusai, kyriotetes, seraphimen. Lucifer is in het Latijns de planeet Venus als morgenster en wordt ook als "lichtbrenger" vertaald. De vereenzelviging met satan berust op een misinterpretatie van de hebraïse oertekst van de bijbel en de foute vertaling. Het gaat om het Bijbelcitaat Jes Jes 14,12-14 EU. De daar gebruikte allegorie van een ondergaande morgenster (Venus) heeft niets met een christelijk gevallene engel lucifer te maken, maar is gerelateerd aan de ondergang van het Babylonische rijk en zijn koning Nebukadnezar, die met de morgenster vergeleken werd, die van de zon (Israël) overstraalt word. Op dit ondergangsverhaal berust de voorstelling, lucifer is een gevallen engel - satan, die uit de hemel verbannen is. In de antroposofie wordt Lucifers geestelijke wezenheid beschreven, die polair tot de wezenheid ahrimans staat. Lucifer word gekarakteriseerd met krachten van het bewogene en oplossende, Ahriman met krachten van het structurerende en verhardende.

Ahriman is in de antroposofie een geestige wezenheid van de duisternis en de tegen machten, die het schadelijke principe van de materialistisch - technische verstand en de koude intelligentie vertegenwoordigen zou.

Invloeden

De antroposofie beïnvloede de Waldorf-pedagogie, spraakvorming en heilpedagogie, antroposofische geneeskunde, die antroposofische architectuur, de religieuze christen gemeenschap, de biologisch-dynamische landbouw, de antroposofische voedingsleer, kunstzinnige therapieën en bewegingsleer zoals euritmie


Antroposofie in Nederland

De 'Antroposofische Vereniging in Nederland' representeert een waakt over de inhoud van leer van Steiner in Nederland. Er wordt van uit gegaan, dat alle leden zich zelf in de leer van Steiner verdiepen en hun leven erna inrichten hogere erkentenis te winnen. Het ledenaantal ligt bij rond 4300 (2008)[4]

Bekende Nederlandse antroposofen

  • Bernard Lievegoed (1905 – 1992), psychiater, oprichter van het NPI - Nederlands Pedagogisch Instituut voor het bedrijfsleven
  • Rudolf Mees medeoprichter van de Triodos bank

Literatuur

Weblinks

bronnen

  1. Anonymes Buch Arbatel de magia veterum, summum sapientiae studium (1575) wahrscheinlich von Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim
  2. http://www.antroposofie.nl/vereniging/over_de_vereniging/organisatie/eba1/1242286636/bestand
  3. (Dieser 'Ich-Leib' ist der Träger der höheren Menschenseele. Durch ihn ist der Mensch die Krone der Erdenschöpfung. Das 'Ich' ist aber in den gegenwärtigen Menschen keineswegs eine einfache Wesenheit. Man kann seine Natur erkennen, wenn man die Menschen verschiedener Entwicklungsstufen miteinander vergleicht. Man blicke auf den ungebildeten Wilden und den europäischen Durchschnittsmenschen [...]. Sie alle haben die Fähigkeit, zu sich 'Ich' zu sagen; der 'Ich-Leib' ist bei allen vorhanden. Der ungebildete Wilde folgt aber seinen Leidenschaften, Trieben und Begierden mit diesem 'Ich' fast wie ein Tier. Der höher Entwickelte sagt sich gegenüber gewissen Neigungen und Lüsten: diesen darfst du folgen, andere zügelt er und unterdrückt sie [...])
  4. http://www.antroposofie.nl/vereniging/over_de_vereniging/organisatie/eba1/1242286636/bestand